همزمان با روز جهانی هپاتیت، با هدف افزایش آگاهی عمومی درباره پیشگیری، تشخیص و درمان این بیماری، گفتوگویی با دکتر شیما مهرآبادی، متخصص فیزیولوژی، فوقدکترای سرطانهای دستگاه گوارش و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی نیشابور انجام شد. در این گفتوگو، آخرین یافتههای علمی درباره هپاتیتهای B، C و D، ارتباط آنها با سرطان کبد، درمانهای نوین و اهمیت تشخیص زودهنگام بررسی شده است.
چرا هپاتیت را «بیماری خاموش» مینامند؟
کبد توانایی بالایی در جبران آسیب دارد و به همین دلیل بسیاری از مبتلایان به هپاتیت، بهویژه در مراحل اولیه، علامت مشخصی ندارند. این موضوع ممکن است باعث تشخیص دیرهنگام بیماری و پیشرفت آن به فیبروز، سیروز یا سرطان کبد شود؛ بنابراین آزمایش در افراد در معرض خطر اهمیت زیادی دارد.
هپاتیت چه ارتباطی با سرطان کبد دارد؟
هپاتیت B و C از عوامل مهم خطر سرطان اولیه کبد هستند. التهاب مزمن و آسیب مداوم سلولهای کبدی میتواند زمینهساز فیبروز، سیروز و تغییرات بدخیم شود. هپاتیت D نیز در افراد مبتلا به هپاتیت B میتواند روند بیماری را شدیدتر کند. واکسیناسیون هپاتیت B، درمان هپاتیت C، کنترل هپاتیت B و پیگیری منظم بیماران، نقش مهمی در پیشگیری دارند.
چه کسانی باید آزمایش هپاتیت انجام دهند؟
افراد در معرض خطر مانند کارکنان حوزه سلامت، بیماران دیالیزی، دریافتکنندگان خون یا فرآوردههای خونی، افرادی با سابقه خالکوبی یا پیرسینگ غیربهداشتی، مصرفکنندگان مواد تزریقی، اعضای خانواده افراد مبتلا به هپاتیت B و افراد دارای رفتارهای پرخطر باید برای انجام آزمایش اقدام کنند.
درمان هپاتیت تا چه اندازه پیشرفت کرده است؟
درمان هپاتیت C یکی از موفقترین دستاوردهای پزشکی است و داروهای خوراکی جدید در بیش از ۹۵ درصد بیماران باعث پاک شدن پایدار ویروس میشوند. در هپاتیت B، اگرچه درمان قطعی فراگیر هنوز وجود ندارد، اما کنترل بیماری با داروهای موجود بسیار مؤثر است و پژوهشهای جدید درباره درمانهای هدفمند و ترکیبی، امیدهای تازهای ایجاد کردهاند. در هپاتیت D نیز داروهایی مانند بولویرتاید در بیماران منتخب نتایج امیدوارکنندهای داشتهاند.
آیا درمان قطعی هپاتیت B امکانپذیر خواهد شد؟
هنوز درمان قطعی برای همه بیماران مبتلا به HBV وجود ندارد، اما مطالعات جدید نشان میدهند ترکیب داروهای هدفمند و درمانهای ایمنیمحور میتواند در برخی بیماران باعث کاهش یا حذف HBsAg شود. آینده درمان این بیماری به سمت روشهای کوتاهتر، ترکیبی و هدفمند پیش میرود.
هپاتیت C امروز تا چه اندازه قابل درمان است؟
امروزه بیشتر بیماران مبتلا به هپاتیت C با درمانهای خوراکی ۸ تا ۱۲ هفتهای و با موفقیت بالای ۹۵ درصد درمان میشوند. تشخیص زودهنگام و شروع سریع درمان میتواند از بروز سیروز، نارسایی کبد و سرطان کبد جلوگیری کند.
چه تحولاتی در درمان هپاتیت D ایجاد شده است؟
هپاتیت D همچنان یکی از شدیدترین انواع هپاتیت ویروسی است، اما داروهای جدید مانند بولویرتاید، بهویژه در بیماران دارای بیماری کبدی جبرانشده، نتایج امیدوارکنندهای داشتهاند.
آیا هوش مصنوعی میتواند به تشخیص بیماریهای کبدی کمک کند؟
بله، هوش مصنوعی با تحلیل اطلاعات آزمایشگاهی و تصاویر پزشکی مانند سونوگرافی، CT و MRI میتواند در شناسایی زودهنگام فیبروز، سیروز و سرطان کبد نقش مؤثری داشته باشد.
کبد چرب و هپاتیت؛ کدام تهدید بزرگتری برای سلامت کبد هستند؟
هر دو از عوامل مهم آسیب کبدی هستند. امروزه بیماری کبد چرب متابولیک در کنار هپاتیتهای ویروسی، یکی از دلایل مهم سیروز و سرطان کبد محسوب میشود. کنترل وزن، تغذیه سالم، فعالیت بدنی، کنترل دیابت و چربی خون برای حفظ سلامت کبد ضروری است.
رایجترین باور اشتباه درباره هپاتیت چیست؟
انتقال هپاتیت از طریق دست دادن، روبوسی یا استفاده از ظروف مشترک یک باور نادرست است که میتواند باعث انگ اجتماعی و دور شدن بیماران از خدمات درمانی شود. افزایش آگاهی عمومی در این زمینه اهمیت زیادی دارد.
مهمترین توصیه شما به مردم چیست؟
سلامت کبد را جدی بگیرید. افراد در معرض خطر باید برای انجام آزمایش و دریافت مشاوره اقدام کنند. واکسیناسیون هپاتیت B، پیشگیری از رفتارهای پرخطر، تشخیص زودهنگام و درمان بهموقع، مهمترین راهکارهای پیشگیری از بیماریهای مزمن کبدی و سرطان کبد هستند.