با آغاز فصل پاییز و بازگشایی مدارس، افزایش تماسهای نزدیک و حضور در فضاهای بسته میتواند زمینه انتقال بیماریهای تنفسی را افزایش دهد. در این میان، تغذیه متعادل، مصرف مایعات کافی، رعایت بهداشت فردی، تهویه مناسب و واکسیناسیون آنفلوآنزا در گروههای واجد شرایط، از عوامل مهم در حفظ سلامت و کاهش عوارض بیماری هستند.
در همین زمینه، دکتر میترا حریری، متخصص تغذیه و رژیمدرمانی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی نیشابور، در گفتگویی با روابط عمومی به پرسشهای ما پاسخ داده است.
برای تقویت سیستم ایمنی در فصل پاییز چه توصیهای دارید؟
مهمترین اصل، داشتن یک رژیم غذایی متنوع و متعادل است. مصرف منظم میوه و سبزیجات، غلات کامل، حبوبات، لبنیات و منابع پروتئینی به تأمین مواد مغذی مورد نیاز بدن کمک میکند. هیچ ماده غذایی بهتنهایی نمیتواند از سرماخوردگی یا آنفلوآنزا پیشگیری کند.
آیا مصرف مرکبات و ویتامین C از ابتلا به بیماری جلوگیری میکند؟
مرکبات منابع مناسبی از ویتامین C هستند و مصرف میوه و سبزی در یک رژیم غذایی سالم توصیه میشود؛ اما مصرف زیاد ویتامین C یا یک ماده غذایی خاص، فرد را در برابر ویروسها مصون نمیکند. تنوع و تعادل غذایی اهمیت بیشتری دارد.
در دوران بیماری چه مواد غذایی و مایعاتی مناسب هستند؟
تأمین مایعات اهمیت زیادی دارد. آب، سوپ، شیر و سایر مایعات مناسب میتوانند به جلوگیری از کمآبی کمک کنند. در صورت کاهش اشتها نیز بهتر است به جای وعدههای حجیم، وعدههای کوچکتر و متعدد مانند سوپ حاوی سبزیجات و پروتئین، تخممرغ، ماست و میوه مصرف شود.
آیا سوپ، عسل، زنجبیل و دمنوشها میتوانند بیماری را درمان کنند؟
این مواد ممکن است به کاهش برخی علائم و تأمین مایعات و انرژی کمک کنند، اما درمان مستقیم عفونت ویروسی محسوب نمیشوند و نباید جایگزین درمان پزشکی شوند. مصرف فرآوردههای گیاهی و مکملها، بهویژه در کودکان، سالمندان، زنان باردار و افراد دارای بیماری زمینهای، باید با نظر پزشک انجام شود.
آیا مصرف خودسرانه مکملهایی مانند ویتامین C، D و زینک توصیه میشود؟
خیر. مصرف مکمل باید بر اساس نیاز فرد و در صورت وجود کمبود، با نظر پزشک یا متخصص تغذیه انجام شود. مصرف خودسرانه و دوزهای بالای مکملها لزوماً موجب تقویت بیشتر سیستم ایمنی نمیشود و ممکن است عوارض ایجاد کند.
آیا آنتیبیوتیک برای سرماخوردگی و آنفلوآنزا لازم است؟
این بیماریها معمولاً ویروسی هستند و آنتیبیوتیکها بر ویروسها اثر ندارند. مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک میتواند موجب عوارض دارویی و افزایش مقاومت میکروبی شود.
برای پیشگیری از آنفلوآنزا آیا تغذیه کافی است؟
خیر، تغذیه مناسب تنها یکی از عوامل حفظ سلامت است. واکسیناسیون سالانه در گروههای توصیهشده، شستوشوی دستها، تهویه مناسب، رعایت آداب تنفسی و ماندن فرد بیمار در منزل، در کاهش انتقال بیماری نقش مهمی دارند.
چه زمانی مراجعه به پزشک ضروری است؟ افراد پرخطر مانند سالمندان، کودکان خردسال، زنان باردار و افراد دارای بیماریهای زمینهای یا ضعف سیستم ایمنی، در صورت بروز علائم باید زودتر با پزشک مشورت کنند. همچنین تنگی نفس، بیحالی شدید، علائم کمآبی یا بدتر شدن وضعیت عمومی، نیازمند ارزیابی پزشکی است.
توصیه پایانی شما به خانوادهها چیست؟ تغذیه سالم را به فصل سرما محدود نکنیم؛ مصرف متنوع میوه و سبزی، غذای متعادل، پروتئین کافی، مایعات مناسب، خواب و استراحت کافی و رعایت بهداشت تنفسی را در برنامه روزانه قرار دهیم. همچنین واکسیناسیون آنفلوآنزا در گروههای واجد شرایط را جدی بگیریم و از خوددرمانی و مصرف خودسرانه دارو پرهیز کنیم.