سواد، معمولا به معنای توانایی خواندن و نوشتن است و شخصی باسواد است که در زندگی روزمره بتواند عبارت های ساده و کوتاه را درک کند ، بخواند و بنویسد . سواد در حال حاضر نه تنها به خواندن و نوشتن و توانایی درک کردن اشاره دارد ، بلکه برای توصیف دانش درباره یک موضوع یا زمینه ی خاص نیز به کار می رود ؛ مانند سواد تغذیه ، سواد مالی، سواد رایانه، سواد فرهنگی، سواد رسانه ای، سواد علمی و سواد سلامت.اصطلاح سواد سلامت برای اولین بار در سال ۱۹۷۴ در یک کنفرانس که درباره ی آموزش بهداشت به عنوان یک موضوع سیاسی–اجتماعی بحث می نمود به کار گرفته شد.سواد سلامت شامل مجموعه ای از مهارت های خواندن، شنیدن، تجزیه و تحلیل، تصمیم گیری و توانایی به کارگیری این مهارت ها در موقعیت های سلامتی است که لزوماً به سال های تحصیل یا توانایی خواندن عمومی بر نمی گردد.هم اکنون سواد سلامت به عنوان یک مسئله و بحث جهانی در قرن ۲۱ معرفی شده است.براین اساس سازمان جهانی بهداشت ( WHO) به تازگی در گزارشی ، سواد سلامت را به عنوان یکی از بزرگترین تعیین کننده های امر سلامت معرفی نمود. همچنین به کشورهای جهان توصیه کرد که انجمنی متشکل از تمامی افراد متأثراز این امر را جهت پایش و هماهنگی فعالیت های استراتژیک ، در خصوص ارتقای سطح سواد سلامت در جوامع مختلف ایجاد شود. امروزه سواد سلامت ناکافی به عنوان یک تهدید جهانی به شمار می آید. در یکی از مطالعاتی که در ایران در این زمینه انجام شده است، ۶/۵۶ درصد از افراد سواد سلامت ناکافی داشتند و تنها ۱/۲۸ درصد از افراد ، از سطح بالای سواد سلامت برخوردار بودند.همچنین بررسی های متعدد طیف گستردهای از سواد سلامت ناکافی را در کشورهای مختلف نشان میدهند.بررسی سیستماتیک انجام شده توسط اورلو-اشه و همکاران در آمریکای شمالی حاکی از آن بود که حدود ۲۶ درصد از افراد سواد سلامت پایین و ۲۰ درصد سطح سواد سلامت مرزی داشتند. کم بودن سواد سلامت با سطح پایین سلامت ، نابرابری های گسترده تر و هزینه های بالاتر نظام سلامت همراه است. از آنجایی که افراد دارای سواد سلامت بالاتر اطلاعات بیشتری درمورد سلامت و عوامل مرتبط با آن دارند بیشتر رفتارهای سالم را انجام میدهند و سبک زندگی سالم تری را در پیش میگیرند. در حقیقت سواد سلامت کافی ، سبک زندگی سالم را در بین اقشار مختلف جامعه به دنبال خواهد داشت. کیفیت زندگی در تعریف ( WHO) عبارت است از ارزیابی و درک افراد از وضعیت زندگی خویش ، تحت تأثیر نظام فرهنگی و ارزشی و موقعیتی که در آن زندگی میکنند و در واقع اهداف ، انتظارات ، معیارها و خواسته های فرد به میزان وسیعی بر وضعیت جسمانی،روانی،میزان استقلال،روابط اجتماعی و اعتقادات او تاثیرگذار است .بنابراین کیفیت زندگی موضوعی کاملا ذهنی است که توسط دیگران قابل مشاهده نیست .اگر افراد بتوانند کارهایی را انجام بدهند که موجب رضایت خاطر آنها شده و در محیط سالم زندگی کنند، بالطبع می توانند کیفیت زندگی خوبی را تجربه کنند.کیفیت زندگی کاربردی در علوم پزشکی به عنوان کیفیت زندگی مرتبط با سلامت شناخته می شود و به معنای ارزیابی ذهنی فرد از وضعیت سلامت کنونی خویش،مراقبت های بهداشتی و فعالیت های ارتقا دهنده سلامت می باشد و به فرد اجازه می دهد که اهداف ارزشمندی را دنبال کند.کیفیت زندگی و سلامت جسمانی،روانی واجتماعی افراد بر چگونگی انجام خدمات و اثر بخشی آن تاثیر بسزایی دارد، لذا کیفیت زندگی از پیامد های مهم بهداشتی است و اندازه گیری آن در مطالعات مختلف ضروری به نظر می رسد تا بتوان با استفاده از نتایج آن در برنامه ریزی های آینده، سیاست گذاران برنامه ها ی بهداشتی را یاری نمود شاغلین حاضر در سیستم مراقبت‌های بهداشتی به عنوان یکی از مهم ترین پایه های هر کشوری محسوب شده و وضعیت سلامتی روح، روان و جسمانی این شاغلین از اهمیت بسزایی برخوردار است. 

کلیدواژه ها: سواد سلامت ، کیفیت زندگی ،سلامت، تعيين کننده هاي اجتماعي سلامت

گروه های مخاطب: مردم، متخصصان و پژوهشگران