گفتوگو با دکتر مهدی جلالی، رئیس مرکز رشد و مدیر گروه مهندسی بهداشت حرفهای و ایمنی کار دانشگاه علوم پزشکی نیشابور
با آغاز سال تحصیلی، انتخاب و استفاده صحیح از کولهپشتی به یکی از موضوعات مهم در حفظ سلامت جسمی دانشآموزان تبدیل میشود. کولهپشتی سنگین یا استفاده نادرست از آن میتواند فشار مضاعفی بر گردن، شانهها و کمر وارد کند و حتی بر وضعیت بدنی و الگوی راه رفتن دانشآموز تأثیر بگذارد. در همین رابطه، با دکتر مهدی جلالی، رئیس مرکز رشد و مدیر گروه مهندسی بهداشت حرفهای و ایمنی کار دانشگاه علوم پزشکی نیشابور،گفتوگویی انجام دادهایم.
وزن مناسب کولهپشتی دانشآموزان چقدر است؟وزن کولهپشتی به همراه تمام وسایل داخل آن بهتر است کمتر از ۱۰ درصد وزن بدن دانشآموز باشد. بنابراین توصیه میشود والدین بهصورت دورهای وزن کوله را بررسی کنند و وسایلی را که دانشآموز در طول روز به آنها نیاز ندارد، از کوله خارج کنند.
حمل کولهپشتی سنگین چه عوارضی میتواند داشته باشد؟ وزن زیاد یا حمل نامناسب کولهپشتی میتواند وضعیت طبیعی بدن را تغییر دهد. جلو آمدن سر، خم شدن تنه به سمت جلو، افزایش فشار بر شانهها، ایجاد یا تشدید درد در ناحیه گردن و کمر و خستگی زودرس از پیامدهای احتمالی آن است. در برخی شرایط نیز ممکن است الگوی طبیعی راه رفتن و نحوه توزیع فشار روی اندامهای تحتانی تغییر کند.
هنگام خرید کولهپشتی به چه نکاتی باید توجه کنیم؟ مهمترین نکته، تناسب کوله با قد و جثه دانشآموز است. کوله نباید بیش از اندازه بزرگ باشد یا فاصله زیادی از بدن داشته باشد. اندازه کولهپشتی باید متناسب با طول تنه دانشآموز باشد؛ بهطوری که کوله از محدوده خط شانهها تا حدود ۵ سانتیمتر بالاتر از خط لگن قرار گیرد و از عرض تنه نیز بهطور قابلتوجهی بزرگتر نباشد. همچنین بهتر است بندهای شانه پهن، نرم و قابل تنظیم باشند؛ عرض بندهای شانه حدود ۵ سانتیمتر یا بیشتر باشد تا فشار واردشده روی سطح بزرگتری از شانه توزیع شود. وجود پد مناسب در قسمت شانه و قابلیت تنظیم طول بندها نیز به قرارگیری صحیح کوله و کاهش فشار بر بدن کمک میکند.
کولهپشتی را چگونه روی بدن قرار دهیم؟ کوله باید تا حد امکان نزدیک به بدن و بهصورت مناسب روی تنه قرار گیرد. استفاده همزمان از هر دو بند شانه اهمیت زیادی دارد و بهتر است دانشآموز از حمل مداوم کوله روی یک شانه خودداری کند؛ زیرا این کار میتواند باعث توزیع نامتقارن فشار روی بدن شود. در صورت وجود بند سینهای، بهتر است این بند نیز بهدرستی تنظیم و بسته شود تا با نزدیک نگهداشتن بندهای شانه به بدن، از جابهجایی و نوسان کوله هنگام راه رفتن جلوگیری کرده و به پایداری بیشتر آن کمک کند. بند سینهای نباید بیش از حد سفت بسته شود، بلکه باید امکان تنفس طبیعی و حرکت راحت شانهها را فراهم کند.
وسایل داخل کوله چگونه چیده شوند؟وسایل سنگین مانند کتابهای قطور یا لپتاپ بهتر است در قسمت داخلی کوله، نزدیک به پشت قرار گیرند و وسایل سبکتر در قسمتهای بیرونی گذاشته شوند. این نوع چیدمان به توزیع مناسبتر وزن کمک میکند و میتواند فشار واردشده بر بدن را کاهش دهد.
والدین هنگام خرید کوله چه اشتباهی را نباید مرتکب شوند؟ یکی از اشتباهات رایج، انتخاب کولهای بسیار بزرگ با این تصور است که دانشآموز بتواند چند سال از آن استفاده کند. اندازه کوله باید متناسب با قد و طول تنه کودک باشد. بنابراین در کنار ظاهر و طرح کوله، راحتی، قابلیت تنظیم بندها و تناسب آن با بدن دانشآموز نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
چه علائمی نشان میدهد کولهپشتی برای دانشآموز مناسب نیست؟خم شدن بیش از حد به جلو هنگام راه رفتن، جلو آمدن سر، درد مداوم یا تکرارشونده گردن، شانه و کمر، خستگی غیرطبیعی، گزگز یا بیحسی دستها و تغییر در نحوه راه رفتن، از مهمترین علائمی هستند که باید مورد توجه قرار گیرند.
اگر این علائم ایجاد شد، والدین چه اقدامی انجام دهند؟ابتدا وزن، نحوه تنظیم و چیدمان کوله بررسی و اصلاح شود. اگر علائم ادامه یافت یا تشدید شد، بهتر است دانشآموز توسط پزشک یا متخصص مربوطه ارزیابی شود
توصیه پایانی شما به والدین و دانشآموزان در آغاز سال تحصیلی چیست؟ کولهپشتی قرار است وسیلهای برای حمل لوازم مدرسه باشد، نه باری اضافی برای بدن دانشآموز. انتخاب کوله متناسب با جثه، کنترل وزن آن، چیدمان صحیح وسایل و استفاده همزمان از هر دو بند شانه، اقداماتی ساده اما مؤثر برای کاهش فشار واردشده بر بدن و کمک به حفظ وضعیت بدنی مناسب دانشآموزان است.