گفت‌وگو اختصاصی با دکتر سعید سپهری‌کیا، متخصص طب سنتی ایرانی در رابطه با عوامل مؤثر بر ناباروری از دیدگاه طب سنتی ایرانی را در ادامه می‌خوانید.

در دنیایی که نازایی و مشکلات باروری ذهن بسیاری از زوج‌ها را به خود مشغول کرده، طب سنتی ایرانی علاوه بر درمان‌های اختصاصی مورد نیاز، با اصلاح سبک زندگی و با رویکردی مبتنی بر تعادل بدن، حرف‌های زیادی برای گفتن دارد. در این گفت‌وگو به بررسی علل ناباروری از دیدگاه طب ایرانی، خوراکی‌های مفید و مضر برای افزایش قدرت باروری، نقش اعمال یداوی مانند حجامت و ماساژ و همچنین هم‌افزایی میان طب سنتی در کنار درمان‌های طب نوین پرداخته‌ایم. آنچه می‌خوانید حاصل سال‌ها تجربه بالینی و پژوهش‌های علمی در پیوند طب ایرانی و سلامت باروری است. علل نازایی در زنان و مردان علل نازایی مردانه 20 % و علل نازایی زنانه 65 % موارد را تشکیل می‌دهند و 15% باقی مانده بدون علت مشخصی می‌باشند.

علل نازایی زنان شامل:

ـ مشکلات تخمک هم از نظر کیفیت و هم از نظر کمیت

ـ مشکلات مربوط به تخمدان‌ها از نظر ساختاری و عملکردی

ـ مشکلات لوله های فالوپ هم از نظر ساختاری و هم از نظر عملکردی

ـ مشکلات رحمی از نظر ساختاری و عملکردی

ـ مشکلات اندام‌های دیگر مانند قلب، مغز، کبد، معده و کلیه‌ها

ـ علل روحی روانی

ـ علل رفتاری

ـ چاقی و لاغری شدید

علل نازایی مردان: بطور کلی علل ناباروری در مردان به ۳ قسمت:

۱ـ مشکلات قبل از بیضه‌ها شامل مشکلات ارگان‌هایی مانند قلب، معده، کبد، کلیه، مغز، دیابت و تیرویید

۲ـ مشکلات و اختلالات مربوط به بیضه‌ها شامل سوء مزاجات بیضه‌ها

۳ـ مشکلات پس از بیضه‌ها شامل اختلال نعوظ و انزال مختل تقسیم می‌گردد.

در طب ایرانی بررسی مزاج عام و مزاج عضو در امر باروری حائز اهمیت است.از دیدگاه طب ایرانی هر عضو مزاج خاص خود را دارد که اگر این مزاج در حالت اعتدال باشد، کار طبیعی آن عضو به خوبی انجام می‌شود و در غیر اینصورت مزاج نامتعادل یا سوء مزاج به وجود می‌آید. بنابراین لازم است به سوء مزاج غالب توجه و درمان اختصاصی آن انجام شود. این سوء مزاج می‌تواند ساده یا مادی باشد که هر کدام می‌تواند مفرد یا مرکب باشد. در مجموع در طب سنتی ۱۶ نوع سوء مزاج وجود دارد که هر کدام می‌تواند منجر به اختلال عملکرد در اعضا، از جمله رحم و تخمدان شده و می‌تواند منجر به ناباروری گردد. خوراکی‌های مؤثر در تقویت قدرت باروری در دوران آمادگی برای بارداری با توجه به وضعیت سلامتی و نوع مزاج زن و مرد رژیم‌های تقویت کننده مثل نخود‌اب،مربای هویج، میگو، شیر بادام و امثال اینها توصیه می‌شود. در طب ایرانی، تغذیه نقش کلیدی در سلامت باروری داشته و یکی از محورهای اصلی درمان ناباروری است.

به گفته دکتر سپهری‌کیا، مصرف خوراکی‌های زیر برای تقویت قوای جنسی و بهبود شرایط بارداری توصیه می‌شود:

صبحانه مفید: مربای به، مربای سیب،مربای بالنگ، مربای هویج، تخم مرغ با پیاز و روغن زیتون

غذاهای مفید برای نهار: انواع خورشت‌های سنتی مانند خورشت سیب درختی و به، خورشت هویج، خورشت خلال بادام به‌ همراه برنج آبکش یا نان‌های سنتی مثل نان جو، سنگک یا تافتون، آبگوشت به، نخودآب و...

غذاهای مفید برای شام: ـ شیر برنج با عسل یا شیره انگور ـ تاس کباب سیب یا به ـ خورشت‌های سبک مانند خورشت سیب یا کنگر و...

 غذاهای مضر در دوران ناباروری:

برخی غذاها از دیدگاه طب ایرانی باعث تولید مواد نامناسب در بدن شده و می‌توانند فرآیند باروری را مختل کنند. به توصیه این متخصص طب سنتی، در دوران پیش از بارداری و ناباروری، از مصرف مواد خوراکی‌هایی مانند بادمجان، کلم، ماهی شور، ماهی تن، گوشت گاو، عدس، قارچ، غذاهای کنسروی، کمپوت میوه، غذاهای فریز شده، محصولات گوشتی فرآوری‌شده، کرفس، تربچه، شاهی، شلغم، شنبلیله، تره ، سیر و پیاز خام خودداری شود. تأثیر اعمال یداوی (حجامت، بادکش و ماساژ رحمی) در درمان ناباروری یکی از راهکارهای مکمل و مؤثر در طب سنتی برای درمان ناباروری، استفاده از اقدامات یداوی است. دکتر سپهری‌کیا در این رابطه اظهار داشت، حجامت، بادکش و ماساژهای تخصصی رحمی در بسیاری از موارد می‌توانند به تنظیم عملکرد تخمدان‌ها، بهبود گردش خون در ناحیه لگن و تنظیم هورمون‌ها کمک کنند. اما انجام این روش‌ها باید حتماً زیر نظر پزشک متخصص و پس از بررسی دقیق مزاج و وضعیت بیمار صورت گیرد. 

تلفیق طب سنتی با طب رایج در درمان ناباروری

طب سنتی و طب نوین نه تنها در تضاد با هم نیستند، بلکه در کنار هم می‌توانند نتایج چشم‌گیری به بار آورند.مطالعات نشان می‌دهد که تغییرات تغذیه‌ای مناسب می‌تواند میزان لقاح طبیعی زوج نابارور را بهبود بخشد. دکتر سپهری‌کیا با اشاره به مطالعات بالینی اظهار داشت، مطالعات علمی نشان داده‌اند زنانی که در کنار درمان‌های طب رایج، رژیم غذایی و سبک زندگی خود را بر اساس اصول طب سنتی ایرانی تنظیم کرده‌اند، شانس بارداری آن‌ها چند برابر بیشتر از گروه شاهد بوده است. همچنین میزان بارداری مثبت به روش IVF نیز چند برابر افزایش داشته است. طب ایرانی با توصیه‌های قبل از اقدام به بارداری می‌تواند در کنار طب رایج ضریب اطمینان بالاتری را برای حصول یک لقاح موفق و بارداری و زایمان خوب فراهم کند. لازم است تدابیر و اقدامات بارداری، از حداقل۳ ماه قبل از اقدام به بارداری انجام شود. این ۳ ماه صرف اصلاح مزاجی، پاکسازی بدن، رفع بیماری‌های احتمالی، تغییر عادات غلط و تقویت اعضای اصلی بدن می‌شود تا فرد بتواند فرزند سالم‌تر و قوی‌تر داشته باشد و دوران بارداری را با حداقل مشکل و خطر سپری کند.