استفاده از سموم دفع آفات در کشاورزی برای بهبود محصولات کشاورزی اجتناب ناپذیر است. از سوی دیگر، آفت کشها،حتی در مقادیر کم از جفت عبور میکنند و میتوانند بر رشد سیستمهای مختلف جنین از جمله سیستم عصبی (که بخش اصلی آن مغز است) تأثیر بگذارند.
استفاده از سموم دفع آفات مانند دیازینون میتواند در دوران حساس تشکیل مغز جنین خطراتی ایجاد کند، به همین دلیل یافتن راههای محافظتی اهمیت ویژهای دارد. با توجه به اهمیت موضوع، تیم پژوهشی استادیار علوم تشریح دانشگاه علوم پزشکی نیشابور به بررسی اثر حفاظتی رزوراترول در طی بارداری بر میزان بیان PSA-NCAM در هیپوکامپ جنین موش صحرایی تیمار شده با دیازینون در دوران بارداری پرداختند.PSA-NCAM پروتئینی است که برای رشد و اتصال صحیح سلول های مغزی، به خصوص در دوران شکل گیری و تکامل مغز نقش کلیدی دارد.
رزوراترول یک ماده طبیعی با خاصیت آنتیاکسیدانی قوی است. این ترکیب با از بین بردن رادیکالهای آزاد (مواد مضری که به سلولهای بدن آسیب میرسانند)، از بدن ما در برابر آسیبها محافظت کرده و میتواند به کاهش خطر ابتلا به بیماریهای مزمن کمک کند. این ماده در خوراکیهایی مانند پوست انگور قرمز، توتها، بادام زمینی یافت میشود. مطالعه اخیر نشان داد که ترکیبات آنتی اکسیدانی مانند رزوراترول با اثرات ضد التهابی و محافظ سیستم عصبی میتوانند از سد جفتی و خونی مغزی عبور کرده و اثرات تخریب کننده آفت کشها را کاهش دهند. ترکیب طبیعی رزوراترول میتواند از اثرات مضر دیازینون، یک ماده شیمیایی مضر، بر مغز جنین موش صحرایی جلوگیری کند. نتایج حاکی از آن است که دیازینون باعث کاهش سطح پروتئین مهم PSA-NCAM در هیپوکامپ مغز میشود، اما رزوراترول توانست بهبود قابل توجهی در سطح این پروتئین ایجاد کند.
پژوهشگران از روشهای دقیق علمی نظیر ایمونوهیستوشیمی و وسترن بلات برای بررسی تغییرات در مغز استفاده کردند و دریافتند که گروهی که رزوراترول و دیازینون را همزمان دریافت کردند، نسبت به گروهی که فقط دیازینون مصرف کردند، سطح پروتئین بالاتری دارند. این نتایج نشان میدهد که رزوراترول میتواند به عنوان یک عامل محافظتی در مغز در حال رشد عمل کند. نتایج این پژوهش نشان داد که مصرف رزوراترول میتواند به عنوان یک راهکار بالقوه برای کاهش تأثیرات منفی آفتکشها در دوران بارداری مورد استفاده قرار گیرد.ایجاد آگاهی در خصوص خطرات مواد شیمیایی و معرفی ترکیبات طبیعی و بیضرر مانند رزوراترول میتواند به کاهش مشکلات مربوط به تکامل مغز جنین در دوران بارداری کمک کند به علاوه، تحقیقات بیشتری برای تایید اثربخشی رزوراترول در انسان و بررسی جزئیات بیشتری از مکانیسمهای محافظتی آن ضروری به نظر میرسد.
دکتر فاطمه رحیمی عنبرکه
عضو هیات علمی گروه فارماکولوژی و علوم تشریح، دانشگاه علوم پزشکی نیشابور