مطالعه کوهورت سالمندی نیشابور
سالمندی یک فرآیند زیستی پیچیده، برگشت‌ناپذیر و چندعلتی است که با افت تدریجی عملکرد سیستم‌های بیولوژیکی، تغییرات فیزیولوژیکی و آسیب‌پذیری روزافزون در برابر بیماری‌ها و مخاطرات محیطی شناخته می‌شود.
از منظر پاتوفیزیولوژی، سالمندی پیامد از دست دادن تدریجی بافت‌های عملکردی بدن در مقیاس سلولی و مولکولی است؛ امری که در درازمدت انعطاف‌پذیری و کارکرد اندام‌ها و ارگان‌های حیاتی بدن را متأثر می‌سازد. افت هومئوستاز (تعادل درونی بدن) و کاهش توانایی پاسخ‌دهی به استرس‌ها و محرک‌های پیرامونی سبب می‌شود تا افراد سالمند بیش از سایر گروه‌های سنی در معرض خطر ابتلا به ناتوانی‌ها، اختلالات شناختی، بیماری‌های مزمن و در نهایت مرگ‌ومیر قرار گیرند.
این گذار جمعیتی که ریشه در کاهش نرخ باروری و افزایش امید به زندگی دارد، پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی عمیقی به همراه آورده است و از آنجا که سالمندان در اکثر جوامع بزرگ‌ترین مصرف‌کنندگان خدمات سلامت هستند، رشد شتابان جمعیت بالای ۶۰ سال، تقاضا برای مدیریت بیماری‌های مزمن، مراقبت‌های طولانی‌مدت و خدمات توانبخشی را به شدت افزایش داده است. در حالی که پیش‌بینی می‌شود جمعیت بالای ۶۰ سال جهان تا سال ۲۰۵۰ دو برابر شده و از مرز ۲ میلیارد نفر بگذرد، کشورهای با درآمد پایین و متوسط با سرعتی غیرمنتظره با این پدیده روبه‌رو هستند که ضرورت اتخاذ سیاست‌های مبتنی بر شواهد را برای پیشگیری از بحران‌های مالی و اجتماعی دوچندان می‌کند.
ایران در این میان، تجربه متفاوتی دارد و یکی از سریع‌ترین فرآیندهای سالمندی را در خاورمیانه و جهان سپری می‌کند. برای درک ابعاد این تغییر، کافی است نگاهی به روند تاریخی جمعیت داشته باشیم؛ سهم افراد بالای ۶۰ سال در ایران که در سال ۱۹۷۶ حدود ۵ درصد بود، تا سال ۲۰۱۹ به ۱۰ درصد رسید و برآوردهای فعلی نشان می‌دهد که تا سال ۲۰۵۰، بین ۲۵ تا ۳۳ درصد از جمعیت کشور در گروه سالمندان قرار خواهند گرفت. ایران پس از کره جنوبی به عنوان دومین کشور با سریع‌ترین سرعت سالمندی در جهان شناخته می‌شود و این سرعت شتابان، همراه با کاهش نرخ باروری و افزایش امید به زندگی، نظام‌های بازنشستگی، ساختار خانواده و پایداری بودجه‌های عمومی را با چالش‌های جدی مواجه کرده است.چنین شرایطی، گذار از سیاست‌گذاری‌های پراکنده به سمت استراتژی‌های یکپارچه و جامعه‌محور را به یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر تبدیل کرده است.
بخش عمده‌ای از مردان و زنان سالمند در مواجهه با کهولت، از نظر اقتصادی به افراد غیرمولد یا مصرف‌کننده تبدیل شده، از جنبه اجتماعی با انزوا و تنهایی روبه‌رو می‌شوند و از بعد بالینی با خطرات بیماری‌های مزمن متعدد و فرسایشی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. اختلالات حرکتی، عدم تعادل، زوال شناختی و دمانس، حوادث و سقوط، افسردگی، اختلالات خواب و بیماری‌های قلبی-عروقی و تنفسی از شایع‌ترین مخاطرات این دوره به شمار می‌آیند. اگر این معضلات با حمایت‌های مالی، رفاهی، عاطفی و اجتماعی ناکافی تلفیق شوند، سلامت و تندرستی سالمند به مخاطره‌ای جدی کشیده خواهد شد.
با گذر اپیدمیولوژیک بیماری‌ها از بیماری‌های واگیر به بیماری‌های غیرواگیر و ارتباط بارز این ناخوشی‌ها با رفتارهای پرخطر و قابل پیشگیری (نظیر کم‌تحرکی، چاقی، استعمال دخانیات، تغذیه نامناسب و پرفشاری خون)، بررسی ابعاد ناشناخته این روند در یک بستر پژوهشی طولی و منسجم بیش از پیش احساس می‌شد.
شکل‌گیری، تاریخچه و مشخصات مطالعهبه منظور پر کردن خلأ داده‌های مبتنی بر شواهد در حوزه سلامت سالمندی در کشور و پاسخگویی به چالش‌های چندوجهی بهداشتی و اجتماعی، طرحی پژوهشی، آینده‌نگر و طولی با عنوان رسمی بررسی و ارزیابی تأثیر طولی عوامل مؤثر بر سلامت سالمندی در جمعیت بالای ۵۰ سال شهر نیشابور که به اختصار مطالعه کوهورت سالمندی نیشابور (NeLSA: Neyshabur Longitudinal Study on Ageing) نامیده می‌شود، پایه‌ریزی گردید.
این کلان‌پروژه ارزشمند در حوزه تحقیقات جمعیتی، با همت و نظارت مرکز تحقیقات سلامت سالمندی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی نیشابور اجرا می‌شود. تاریخ تصویب این طرح عظیم در ارکان علمی و پژوهشی دانشگاه در سال 1394 بوده و پس از طی مراحل آمادگی زیرساختی و نرم‌افزاری، فرآیند اجرای رسمی آن از 1395 وارد فاز میدانی گردید.
مرحله پایه این مطالعه با مشارکت ۷,۴۶۲ فرد بالای ۵۰ سال آغاز شد. فاز دوم پیگیری از شهریور ۱۴۰۳ آغاز شده و با هدف بررسی تغییرات سلامت، تندرستی و نیازهای سالمندان در حال اجراست.
چرا سن ورود ۵۰ سالگی تعیین گردید؟
در تعریف کلاسیک و بین‌المللی، افراد ۶۰ سال به بالا سالمند قلمداد می‌شوند، اما طراحان و محققان مطالعه کوهورت نیشابور با درایت بالینی، سن ورود به این طرح را ۵۰ سال به بالا در نظر گرفتند.
دلایل علمی این گزینش راهبردی عبارت‌اند از:
بسیاری از تغییرات متابولیک، پاتولوژیک و شروع بیماری‌های مزمن غیرواگیر (نظیر مقاومت به انسولین، نارسایی‌های خفیف شناختی، افزایش تدریجی فشار خون و استئوپنی) از دهه پنجم زندگی (سنین ۵۰ سالگی) کلید می‌خورند.
عمده برنامه‌های غربالگری بالینی ملی و بین‌المللی (از قبیل غربالگری سرطان‌های پستان، پروستات و کولورکتال) از سن ۵۰ سالگی به صورت منظم آغاز می‌گردد.دربرگیری جمعیت بالای ۵۰ سال این امکان بی‌بدیل را به پژوهشگران می‌دهد تا پدیده گذر از میانسالی به سالمندی و سیر تحول وضعیت سلامت، تندرستی و عملکرد اندام‌ها را در یک مطالعه پیگیرانه ارزیابی کنند.
طرح مطالعه مطالعه کوهورت سالمندی نیشابور (NeLSA) یک مطالعه طولی آینده‌نگر (Prospective Longitudinal Study) است که با هدف پایش وضعیت سلامت، تعیین عوامل خطر بیماری‌های مزمن و ارزیابی پیامدهای سلامت در جمعیت سالمند شهرستان نیشابور طراحی شده است.
معیارهای ورود شرکت‌کنندگان برای ورود به مطالعه باید واجد تمامی شرایط ذیل باشند:
۱. محدوده سنی ۵۰ سال و بالاتر (بدون سقف سنی معین، مشروط بر توانایی جسمانی جهت شرکت در ارزیابی‌ها).
۲. سکونت دائم در شهرستان نیشابور (حداقل به‌مدت یک سال منتهی به زمان ثبت‌نام) با قابلیت دسترسی برای پیگیری‌های آتی.
۳. دارا بودن توانایی شناختی لازم برای درک مفاد مطالعه و ارائه رضایت‌نامه آگاهانه؛ در موارد وجود اختلال شناختی خفیف، داشتن قیم قانونی جهت ارائه رضایت‌نامه.
۴. توانایی برقراری ارتباط کلامی جهت تکمیل پرسشنامه‌ها و انجام مصاحبه‌های ساختاریافته.
۵. دارا بودن حداقل یک شماره تماس ثابت یا همراه جهت پیگیری‌های تلفنی سالیانه.
معیارهای خروج
۱. ابتلا به بیماری‌های سیستمیک حاد یا سرطان‌های پیشرفته که با پیش‌بینی طول عمر کمتر از ۶ ماه همراه بوده و امکان حضور در مراحل بعدی مطالعه را سلب می‌کند.
۲. وجود معلولیت‌های حرکتی غیرقابل‌جبران یا دمانس شدید که مانع از همکاری فرد در فرآیند مطالعه گردد.
هدف محوری و اهداف کلان
طرحهدف محوری و کلی طرح:
تعیین عوامل مؤثر بر سلامت سالمندان و ارزیابی تأثیر طولی آن بر فرایند سالمندی در افراد ۵۰ سال به بالای شهر نیشابور
در امتداد این مأموریت محوری، مطالعه هشت هدف کلان و راهبردی را دنبال می‌نماید:
- دستیابی به اطلاعات معتبر، دقیق و بومی در خصوص وضعیت سلامت، تندرستی و ویژگی‌های اقتصادی-اجتماعی جمعیت میانسال و سالمند.
- پایش منظم تغییرات سلامت و تندرستی و ارزیابی نیازهای پویای سالمندان در طی گذار از مراحل مختلف این دوره سنی با بهره‌گیری از یک پایگاه داده‌های طولی و چندبعدی (شامل عوامل اقتصادی، رفتاری، بیولوژیک و بیومارکرها).
- شناخت همه‌جانبه ساختار دموگرافیک، اجتماعی، روانی و الگوهای انزوا یا مشارکت اجتماعی سالمندان در بستر شهری.
- تعیین دقیق نیازها و چالش‌های بهداشتی، مراقبتی، رفاهی و اقتصادی این دوران و ریشه‌یابی متغیرهای مداخله‌گر.
- بررسی تعاملات و ارتباطات درونی میان فاکتورهای خطرزا و عوامل حفاظتی مرتبط با طول عمر و سالمندی سالم و موفق.
- شناسایی گروه‌ها و جمعیت‌های آسیب‌پذیر جامعه با هدف شخصی‌سازی برنامه‌های پیشگیرانه قبل از بروز بیماری و همچنین ارائه پیشنهادهای درمانی اختصاصی و هدفمند پس از رخداد بیماری.
- شناسایی نیازمندی‌های بنیادین ساختاری در حوزه‌های سلامت و رفاه اجتماعی (از قبیل طراحی الگوهای مراقبت در منزل، توسعه بیمه‌های حمایتی، ارتقای دسترسی به اماکن عمومی و تسهیلات اجتماعی) به‌منظور اصلاح یا بازطراحی سیستم‌های خدمت‌رسانی کنونی.
- مقایسه وضعیت تندرستی، طول عمر و شاخص‌های سلامت سالمندان ایرانی با استانداردهای کشورهای توسعه‌یافته و واکاوی علل تفاوت‌ها.
اهداف اختصاصی طرح
اهداف اختصاصی مطالعه کوهورت سالمندی نیشابور به سه بخش اصلی تقسیم شده‌اند:
الف) تعیین وضعیت موجود پایه (دموگرافیک، سبک زندگی، بالینی و پاراکلینیکی)
این دسته از اهداف بر گردآوری متغیرهای وضعیت مستقر و تشکیل بانک اطلاعاتی اولیه تأکید دارد و شامل موارد زیر است:
-ثبت دقیق متغیرهای جمعیت‌شناختی (سن، جنسیت، وضعیت تأهل، بعد خانوار، زندگی با بستگان و قومیت)
-ارزیابی مؤلفه‌های اقتصادی-اجتماعی (تحصیلات، شغل فعلی و گذشته، منابع درآمدی، وابستگی‌های مالی و شاخص‌های توان مالی و خرید).
-سنجش حمایت اجتماعی و میزان مشارکت مدنی و مذهبی فرد سالمند.
-ارزیابی فاکتورهای زیست‌محیطی و شرایط محل سکونت (ایمنی منزل، وسایل گرمایشی، نوع سوخت و امکانات بهداشتی).
-سنجش دسترسی و کیفیت خدمات مراقبت سلامت.
-پایش جامع سبک زندگی شامل رفتارهای پرخطر و محافظت‌کننده (سابقه و میزان مصرف سیگار یا قلیان، مواجهه غیرمستقیم با دود دخانیات، مصرف الکل و مواد مخدر، عادات تغذیه‌ای، سطح فعالیت بدنی، زمان صرف‌شده برای مطالعه، عادات طب سنتی و گیاهان دارویی، حجامت و رفتارهای خوددرمانی).-تاریخچه باروری در زنان سالمند (سن منارک، سن یائسگی و طبیعی یا جراحی بودن آن، سابقه شیردهی، تعداد زایمان، سابقه هیسترکتومی و غربالگری‌ها).
-سوابق خانوادگی ابتلا به امراض مزمن و حاد (بیماری‌های ایسکمیک قلب، فشار خون بالا، دیابت، بدخیمی‌ها، سکته مغزی، صرع و اختلالات روان‌پزشکی در والدین یا بستگان درجه یک).
- سوابق پزشکی گذشته و بستری (تشخیص‌های طبی پیشین، سابقه جراحی، جراحی‌های قفسه سینه، مراجعات اورژانس و سرپایی و سابقه حساسیت‌ها و بستری‌ها).
-سنجش شاخص‌های آنتروپومتریک و تن‌سنجی (قد، وزن، دور کمر، دور باسن، دور گردن، دور مچ و ارزیابی ترکیب بدنی).
-پایش شاخص‌های فیزیولوژیک (فشار خون سیستولیک و دیاستولیک در وضعیت نشسته، سنجش افت فشار خون وضعیتی یا ارتواستاتیک، نبض محیطی، نوار قلب ۱۲ لیدی و بررسی عملکرد ریوی از طریق اسپیرومتری).
-تعیین وضعیت روانی و شناختی، الگوی خواب شبانه‌روزی و سنجش کیفیت زندگی
- بررسی میزان شیوع اختلالات حسی (بینایی، شنوایی، بویایی و چشایی).
-بررسی وضعیت بهداشت دهان و دندان، شمار دندان‌های طبیعی و مشکلات دندانی.
-تعیین میزان شیوع بیماری های مزمن شایع (دیابت ملیتوس، پرفشاری خون، بیماری‌های ایسکمیک قلبی، برونشیت مزمن، آسم و بیماری‌های مزمن انسدادی ریه).-سنجش سلامت دستگاه اسکلتی-عضلانی، استئوپروز (پوکی استخوان)، سابقه سقوط و حوادث منجر به شکستگی.
-ارزیابی پارامترهای آزمایشگاهی و بیوشیمیایی شامل پروفایل لیپید، قند خون ناشتا، هموگلوبین A1c، آنزیم‌های عملکرد کبد و بیلی‌روبین، تست‌های عملکرد کلیه.
ب) تعیین ارتباط متقابل عوامل خطر و پیامدهای نامطلوب دوران سالمندی
در این محور، نقش متغیرهای مداخله‌گر و ریسک‌فاکتورها بر کیفیت سالمندی و رخداد وقایع مورد مطالعه بررسی می‌شود،از جمله:
تحلیل نقش اضافه‌وزن، چاقی و فعالیت فیزیکی ناکافی بر ایجاد ناتوانی‌های حرکتی و سندروم ضعف.
بررسی پیوند متقابل بیومارکرهای سرمی با کاهش توان شناختی، زوال عقل و بروز عوارض عروقی.
سنجش بار ناشی از اختلالات خلقی (به‌ویژه افسردگی اساسی و اضطراب) بر زوال کارکردهای فیزیکی سالمندان.
بررسی اثرات تجمعی فاکتورهای زیست‌محیطی، اقتصادی و روانی بر میزان و علل مرگ‌ومیر.
ج) واکاوی طولی و تحلیل‌های همبستگی درون‌فردی در طی زمان
پایش تغییرات تدریجی فاکتورهای ژنتیکی، بیوشیمیایی، سبک زندگی و دسترسی مراقبتی بر فرآیند «سالمندی سالم».
پیگیری روند گذار سلامت از تعاریف سه‌گانه جسمی، روانی و اجتماعی سازمان جهانی بهداشت در مسیر میانسالی به سمت کهنسالی پیشرفته.
اهداف کاربردی و دستاوردهای چشم‌انداز طرح
مطالعه NeLSA صرفاً یک طرح مشاهده‌ای آکادمیک نیست، بلکه اهداف کاربردی عمیقی را برای حوزه سلامت به ارمغان می‌آورد:
توسعه زیرساخت‌های ارائه خدمت: بومی‌سازی الگوهای خدمت‌رسانی و ارتقای متناسب مراکز خدمات جامع سلامت سالمندان در شهرستان نیشابور.
ارائه تحلیل‌های مستند و کاربردی به مدیران دانشگاهی، فرمانداری، شهرداری و سایر نهادهای حاکمیتی برای بهینه‌سازی تخصیص منابع.
گذار از پژوهش‌های مقاله‌محورِ صِرف به پژوهش‌های جامعه‌محور: حرکت به سوی حل مسائل واقعی سالمندان ضمن چاپ مقالات معتبر در مجلات طراز اول بین‌المللی.
راه‌اندازی بیوبانک مرجع در فاز پایه مطالعه: گردآوری، فرآوری و نگهداری فوق‌سرد نمونه‌های بیولوژیک انسانی (خون، ادرار، مو و ناخن) به عنوان سرمایه‌ای ارزشمند برای طرح‌های ژنتیکی و بیومارکری نسل‌های آینده.
ایجاد یک بستر عملی و فیلد میدانی منحصربه‌فرد برای آموزش دستیاران تخصصی، دانشجویان پزشکی، کارشناسان ارشد و دکترای سلامت سالمندی و ارتقای سلامت.
فرآیند پذیرش، ارزیابی‌های اولیه و سنجش ترکیب بدنی
پروتکل اجرایی ارزیابی شرکت‌کنندگان در مطالعه کوهورت سالمندی نیشابور، با پذیرش و انجام سنجش‌های فیزیولوژیک پایه آغاز می‌گردد. در بدو ورود، مراجعین پس از دوره استراحت استاندارد، تحت ارزیابی فشار خون و سنجش اشباع اکسیژن خون شریانی با پالس‌اکسی‌متر قرار می‌گیرند.در مرحله تن‌سنجی، علاوه بر اندازه‌گیری دقیق قد ایستاده و وزن با ابزارهای دیجیتال کالیبره‌شده، اندازه‌گیری‌های محیطی شامل دور گردن، دور مچ، دور بازو، دور ساق پا، دور کمر و دور باسن به منظور ارزیابی توزیع چربی مرکزی و محیطی ثبت می‌شود. برای تحلیل عمیق‌تر بافت‌های بدن، آنالیز ترکیب بدنی با استفاده از دستگاه InBody Analysis صورت می‌گیرد؛ این دستگاه امکان استخراج دقیق شاخص توده بدنی، درصد و توده بافت چربی، توده عضلانی اسکلتی و میزان آب کل بدن را فراهم آورده و در پیوند با پرسشنامه‌های روان‌سنجی، متغیر تصویر ذهنی از بدن را نیز مورد ارزیابی قرار می‌دهد.
ثبت جامع اطلاعات دموگرافیک، سبک زندگی و رفتارهای سلامت
بخش پرسشگری مطالعه با ثبت کامل مشخصات هویتی، آدرس و شماره‌های تماس آغاز شده و ویژگی‌های جمعیت‌شناختی از جمله سن، جنسیت، وضعیت تأهل، بعد خانوار، وضعیت زندگی با بستگان و قومیت را مستند می‌سازد. در این بخش، مؤلفه‌های اقتصادی-اجتماعی شامل سطح تحصیلات رسمی، شغل جاری، مشاغل پیشین، وضعیت بازنشستگی و منابع اصلی درآمدی به‌تفکیک تحلیل می‌شوند. پرسشنامه سبک زندگی، الگوهای رفتاری مرتبط با سلامت را در چند محور کلیدی مورد سنجش قرار می‌دهد: الگوی مصرف مواد غذایی، گروه‌های اصلی تغذیه‌ای و مکمل‌های رژیمی؛ مواجهه با دخانیات شامل نوع، سن آغاز، مدت‌زمان و دوز مصرف سیگار و قلیان به همراه ارزیابی مواجهه غیرمستقیم با دود؛ تاریخچه مصرف مواد مخدر و الکل؛ و در نهایت سطح فعالیت بدنی روزانه، تمرینات ورزشی، ساعات پیاده‌روی و الگوهای رفتاری بی‌تحرک.
سوابق بالینی، دارویی، ارزیابی‌های دستگاهی و تاریخچه باروری
پروتکل پزشکی مطالعه به ثبت تفصیلی سابقه بیماری‌های مزمن، نوع و تاریخ اعمال جراحی پیشین، و مراجعات مکرر به سیستم‌های درمانی (شامل بستری در بیمارستان و مراجعات اورژانس) می‌پردازد. سوابق دارویی افراد با هدف شناسایی الگوهای چنددارویی و تداخلات، شامل کلیه داروهای نسخه‌ای، داروهای بدون نسخه و مکمل‌ها گردآوری می‌شود. در حوزه بیماری‌های مزمن غیرواگیر، پرسشنامه اختصاصی بیماری‌های قلبی-عروقی مواردی همچون آنژین صدری، سابقه انفارکتوس میوکارد، مداخلات عروقی و تاریخچه پرفشاری خون را ثبت می‌کند. سلامت سیستم تنفسی با پرسشگری پیرامون آسم، برونشیت مزمن، بیماری انسدادی مزمن ریه مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. در زنان شرکت‌کننده، پروتکل تاریخچه باروری، تعداد حاملگی‌ها، تعداد زایمان‌ها، سابقه شیردهی، و سوابق جراحی‌های ژنیکولوژیک نظیر هیسترکتومی و اووفورکتومی به همراه تاریخچه غربالگری‌های زنان ثبت می‌گردد.
ارزیابی‌های نورولوژیک، عملکرد حرکتی و ابزارهای سنجش استقلال فردی
معاینات نورولوژیک مطالعه، تاریخچه اختلالات عصبی، علائم حرکتی غیرطبیعی، و سوابق حوادث عروقی مغز شامل سکته مغزی و حملات ایسکمیک گذرا را پوشش می‌دهد. سنجش وضعیت عملکرد فیزیکی و حرکتی برای تعیین میزان استقلال سالمند در زندگی روزمره، از دو مقیاس بین‌المللی استفاده می‌شود:
نخست، شاخص فعالیت‌های روزمره زندگی کاتز که استقلال فرد در عملکردهای بنیادین نظیر حمام کردن، پوشیدن لباس، تغذیه، جابه‌جایی و انتقال، کنترل اسفنکتری ادرار و مدفوع، و استفاده از توالت را بررسی می‌کند و دوم، شاخص فعالیت‌های ابزاری زندگی روزمره لوتون که مؤلفه‌های پیشرفته‌تری شامل توانایی استفاده از تلفن، خرید روزمره، تهیه و طبخ غذا، انجام امور منزل و نظافت، شست‌وشوی لباس‌ها، استفاده از وسایل نقلیه عمومی، مدیریت امور مالی و مسئولیت‌پذیری در مصرف صحیح داروها را مورد سنجش قرار می‌دهد.
ارزیابی‌های شناختی عمیق، سلامت روان و کیفیت زندگی
جهت پایش زوال شناختی و حافظه، بسته ارزیابی شناختی مطالعه از آزمون‌های معتبر چندگانه تشکیل شده است: آزمون کوتاه وضعیت شناختی جهت غربالگری عمومی و شناسایی دمانس؛ آزمون ارزیابی شناختی مونترال با حساسیت بالا برای تشخیص اختلال شناختی خفیف با تکیه بر کارکردهای اجرایی، توجه، تمرکز و مهارت‌های بینایی-فضایی؛ و آزمون یادگیری کلامی-شنیداری ری برای بررسی دقیق ظرفیت حافظه کوتاه‌مدت، سرعت یادگیری کلامی، مقاومت در برابر تداخل، یادآوری تأخیری و آزمون بازشناسی. در کنار ابعاد شناختی، وضعیت روان‌شناختی مشارکت‌کنندگان با پرسشنامه‌های استاندارد سلامت روان ارزیابی می‌شود که نشانه‌های اضطراب، افسردگی، احساس تنهایی، میزان رضایت از زندگی، ادراک حمایت اجتماعی و مقیاس‌های کیفیت زندگی اختصاصی دوره سالمندی را می‌سنجد.
علاوه بر این، ارزیابی ساختار و کیفیت خواب با سنجش شاخص‌های بی‌خوابی و خواب‌آلودگی مفرط روزانه صورت می‌گیرد. همچنین ارزیابی سلامت دهان و دندان شامل معاینه لثه‌ها، شمارش دندان‌های طبیعی باقیمانده، بررسی وضعیت بی دندانی و استفاده از دندان مصنوعی یا پروتزهای متحرک و ثابت است.
پانل آزمایشگاهی
در فاز فعلی مطالعه از کلیه شرکت‌کنندگان نمونه بیولوژیک ناشتا (خون) مطابق با دستورالعمل‌های کنترل کیفیت اخذ می‌گردد. پانل آزمایشگاهی شامل موارد زیر است:
CBC DIFF, ALB, ALP, FBS, ALT, AST, CRP, TC, HDL, LDL, TG, CREA, Hb A1C, Bilirubin (T, D)
لازم به ذکر است جهت تضمین زیرساخت پژوهش‌های ژنتیکی و بیومولکولی آینده، بیوبانک مرکزی مطالعه اقدام به جداسازی و فریز نمونه‌های سرم، پلاسما، لایه لوکوسیتی بافی‌کوت جهت استخراج DNA، ادرار، مو و ناخن در فریزرهای با دمای منفی ۸۰ درجه سانتی‌گراد در فاز پایه مطالعه نموده است.
لازم به ذکر است جهت تضمین زیرساخت پژوهش‌های ژنتیکی و بیومولکولی آینده، بیوبانک مرکزی مطالعه اقدام به جداسازی و فریز نمونه‌های سرم، پلاسما، لایه لوکوسیتی بافی‌کوت جهت استخراج DNA، ادرار، مو و ناخن در فریزرهای با دمای منفی ۸۰ درجه سانتی‌گراد در فاز پایه مطالعه نموده است.
تمامی داده‌های گردآوری‌شده بلافاصله در نرم‌افزار جامع و تحت وب مطالعه ثبت شده و پروتکل‌های کنترل کیفی برای رفع مغایرت‌ها بر آن اعمال می‌شود. به‌منظور ایفای مسئولیت اخلاقی و ارتقای سلامت جامعه هدف، نتایج آزمایش‌ها و خلاصه یافته‌های بالینی به مشارکت‌کنندگان ارائه شده و در موارد لزوم، بیماران به مراکز تخصصی ارجاع داده می‌شوند.
در فاز دوم پیگیری مطالعه جهت پیشگیری از خطای ریزش نمونه‌ها و پوشش افراد دارای ناتوانی حرکتی شدید، پروتکل ارزیابی در منزل با اعزام تیم‌های سیار آموزش‌دیده به محل سکونت سالمندان اجرا می‌گردد.