گفتگو با دکتر امیرصادق علیمردانی، متخصص طب اورژانس، عضو هیئت علمی، استادیار دانشگاه علوم پزشکی نیشابور و رئیس بخش اورژانس مرکز آموزشی، پژوهشی و درمانی حکیم
آقای دکتر، با توجه به تخصص و تجربه شما در حوزه خدمات بالینی حیاتبخش در بخش اورژانس، لطفاً در مورد اهمیت توجه به حوادث ترافیکی و پیامدهای آن توضیح دهید.پیشامدهای ناشی از حوادث ترافیکی یک چالش جهانی است. بخش قابل توجهی از بیماران پذیرش شده در بخش اورژانس، مصدومین حوادث ترافیکی هستند.این حوادث نه تنها موجب از دست رفتن نیروی جوان و کارآمد جامعه میشوند، بلکه هزینههای مستقیم و غیرمستقیم زیادی بر خانوادهها و نظام سلامت وارد میکنند. آسیبهای روانی و اجتماعی بازماندگان قربانیان حادثه نیز قابل توجه است. به همین دلیل، در سالهای اخیر توجه ویژهای به پیشگیری از حوادث ترافیکی در کنار اقدامات درمانی سریع و ایمن شده است.
اقدامات جهانی در زمینه کاهش حوادث ترافیکی چیست؟
سازمان ملل متحد با همکاری سازمان جهانی بهداشت دستورالعملی تحت عنوان دهه اقدام برای ایمنی راهها ارائه کرده اند که هماکنون در دهه دوم آن( ۲۰۲۱ تا ۲۰۳۰ ) هستیم. هدف کلی این دستورالعمل کاهش ۵۰ درصدی مرگ و میر ناشی از حوادث ترافیکی تا سال ۲۰۳۰ است. همچنین برخی اهداف اختصاصی این برنامه شامل افزایش ۱۰۰ درصدی استفاده از کلاه ایمنی برای موتور سیکلت سواران، بستن کمربند ایمنی، صندلی مخصوص کودک در خودرو و رعایت شرایط رانندگی ایمن است.
درباره تاثیر خوابآلودگی راننده و سرعت خودرو در بروز حوادث توضیح دهید.
خواب ناکافی شبانه(کمتر از ۵ ساعت) عامل ۱۵ تا ۲۰ درصد تصادفات رانندگی است. رانندگی صبح زود بدون استراحت کافی نیز خطر تصادف را افزایش میدهد. توصیه WHO ( سازمان جهانی بهداشت ) این است که در صورت احساس خوابآلودگی، خودرو را متوقف و راننده حداقل ۱۵ تا ۳۰ دقیقه استراحت کند.عامل مهم دیگر سرعت بالای خودرو است. حتی در مجهزترین خودروها و ایمنترین جادهها، افزایش سرعت ارتباط مستقیم با شدت حادثه و میزان مرگ و میر در صحنه حادثه دارد. استفاده از سرعت مطمئنه و توجه به تابلوهای راهداری نصب شده در مسیر، حیاتی است.
چه گروههای سنی بیشتر در حوادث ترافیکی آسیب میبینند؟
آمار سال ۱۴۰۳ کشور نشان میدهد که حوادث ترافیکی عامل اصلی مرگ و میر در سنین ۵ تا ۲۹ سال است، یعنی سنین جوانی و باروری. علاوه بر این، سه گروه در خطر آسیب دیگر یعنی، کودکان، سالمندان و مادران باردار نیازمند توجه ویژه هستند. برای حفظ ایمنی کودکان استفاده از صندلی مخصوص کودک، توصیه میشود، سالمندان به دلیل بیماریهای زمینهای و مصرف برخی داروها در معرض آسیب جدی ناشی از ضربات به ناحیه سر هستند و مادران باردار نیز بخصوص پس از هفته ۲۰ بارداری در معرض آسیب هستند.
در صورت بروز حادثه، چه اقداماتی اهمیت دارد؟
در هنگام بروز حادثه اولین و مهمترین نکته تماس با اورژانس ۱۱۵ با حفظ آرامش و رعایت نکات ایمنی صحنه حادثه است. انتقال مصدوم با وسیله شخصی میتواند آسیبهای شدیدتری ایجاد کند. بیمارستان حکیم که مرکز پذیرش مصدومین ناشی از سوانح و حوادث دانشگاه علوم پزشکی نیشابور است با همکاری اورژانس پیش بیمارستانی، آماده ارائه خدمات سریع، ایمن و حیاتبخش به مصدومین حوادث ترافیکی است. بخش اورژانس، اتاقهای عمل و نیروی انسانی مجرب برای مدیریت بیماران و مصدومین انبوه، همواره آماده هستند.
چه توصیهای برای رانندگان در طول سفر دارید؟
برای داشتن سفری ایمن و سلامت، مهمترین نکته رعایت استراحت کافی و تمرکز در رانندگی است، حتی اگر تنها ۳۰ کیلومتر تا مقصد باقی مانده باشد، راننده نباید با خستگی و خوابآلودگی پشت فرمان بنشیند. همچنین پرهیز از استفاده تلفن همراه و جلوگیری از هرگونه حواسپرتی در طول مسیر ضروری است. توجه به تغذیه سبک و مصرف مایعات کافی سالم، میتواند از کاهش قند خون و کمآبی که باعث بروز پرخاشگری راننده و کاهش تمرکز میشوند، جلوگیری کند. در نهایت، به افرادی که بیماریهای زمینهای دارند توصیه میشود قبل از سفر، با پزشک خود مشورت و داروهای لازم را به مقدار کافی در طول سفر همراه داشته باشند.
به نظر شما پیشگیری در مقایسه با درمان چه جایگاهی دارد؟
امنیت جاده از لحظهای آغاز میشود که پیشگیری را جدی بگیریم و در اولویت قرار دهیم. رعایت اصول ایمنی در رانندگی و استفاده از تجهیزات حفاظتی میتواند مرگ و میر و آسیبهای جبران ناپذیر را به طور چشمگیری کاهش دهد. با توجه به آمارهای کشوری، سهم مرگومیر ناشی از حوادث ترافیکی در مقایسه با میانگین جهانی بالاست. به همین دلیل، توجه به این موضوع برای حفظ سلامت جامعه اهمیت زیادی دارد. پیشگیری از مرگ در صحنه حادثه و فوت غیرقابل اجتناب به دلیل شدت حادثه که در مسیر انتقال یا در بیمارستان رخ میدهد، کاملاً ضروری است.