مراسم پیاده روی در اربعین حسینی بزرگترین تجمع صلح آمیز بشری است که هر سال با حضور بیش از بیست میلیون زائر از کشورهای مختلف انجام میگردد. گذشته از اثرات معنوی و تصاویر ماندگار این مراسم، مسئله سلامت زائران اهمیت زیادی دارد. در پیاده روی اربعین هم مانند تمام تجمعات مردمی، جمعیت زیاد، عدم رعایت اصول اولیه بهداشت، گرد و غبار، دمای بالا و زمان زیاد پیاده روی، امکان شیوع انواع بیماریها وجود دارد. یکی از مشکلاتی که ممکن است برای زائران ایجاد شود تشنگی، دمای بالای بدن و از دست دادن آب به علت زمان پیاده روی و تعریق زیاد است. استفاده از مایعات و نوشیدنیهای مناسب میتواند باعث کاهش دمای بدن، رفع تشنگی و جلوگیری از دهیدراسیون (کاهش آب بدن) شود. یکی از نوشیدنیهایی که همواره برای جلوگیری از گرمازدگی توصیه میشود؛ آب آلو است. آلو به علت داشتن مواد معدنی عدم تعادل یونها را از بین میبرد و به رفع تشنگی، گرمازدگی و مشکلات پوستی ناشی از گرما مانند جوش گرمازدگی کمک میکند. آلو میوهای تک هسته دارای اندازه، رنگ و طعمهای متفاوتی است. این میوه حاوی انواع ویتامینها و مواد معدنی، آنتی اکسیدانها و ترکیبات فنولی (مهمترین ترکیبات در جلوگیری از سرطان) و فیبرهای خوراکی (کمک به فعالیت دستگاه گوارش) است و از آن به عنوان یک ماده غذایی فوق العاده یاد میشود. این میوه به علت ترکیبات خاص، دارای اثرات ضد یبوست، تهوع، تب، فشار خون، کلسترول، بیماریهای قلبی عروقی و دیابت است. بر اساس آمار سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، در سال ۲۰۲۲ میزان تولید آلوی ایران ۳۳۲۲۳۱ تن بوده است. نیشابور بزرگترین تولید کننده آلو در کشور است و گزارش شده سالیانه حدود ۵۰ هزار تن آلو در این شهر تولید می شود. طی فراوری آلو در نیشابور، حجم بالایی پوست آلو تولید میشود. تاکنون هیچ گونه کاربردی برای این ماده با ارزش بیان نشده و معمولا در محیط زیست رها شده و باعث آلودگی آن میگردد. با توجه به اینکه این ماده دارای ترکیبات با ارزش مشابه میوه آلو است، در تحقیقی که در دانشگاه علوم پزشکی نیشابور انجام شد از پوست آلوی سیاه، برای تولید محصولی جدید تحت عنوان شربت پوست آلوی سیاه استفاده شد. ابتدا برای اطمینان از سلامت پوست آلوی سیاه، خصوصیات تغذیهای، میکروبی، مواد معدنی، فلزات سنگین و حضور سموم و آفتکشها در پوست آلوی سیاه بررسی شدند. سپس فرمولاسیونهای مختلف شربت پوست آلوی سیاه تولید شدند و برای تعیین بهترین فرمولاسیون، مورد ارزیابی حسی توسط مصرف کنندگان قرار گرفتند.
نتایج این تحقیق نشان داد، پوست آلوی سیاه حاوی 3.4% پروتئین، 0.66% چربی، 13.73% قند کل و 2.5% فیبر خام می باشد. علاوه بر این منبع مناسبی از کلسیم، فسفر، روی و اسکوربیک اسید (ویتامین ث) است. همچنین میزان آنتی اکسیدانها و ترکیبات فنولی هم در آن قابل توجه است (88.59% و mg/g GA 105.91). میزان فلزات سنگین شامل جیوه، کادمیوم، سرب و آفت کشهای ارگانوفسفره و میزان کپک موجود در آن ناچیز اندازهگیری شد. بر اساس این نتایج میتوان گفت پوست آلوی سیاه میتواند به عنوان یک ماده مغذی و سالم برای تولید شربت به کار برده شود. فرمولاسیونهای مختلف شربت پوست آلوی سیاه تولید شدند و توسط 20 داور آموزش دیده از نظر طعم، بو، غلظت، محلولیت در آب، شیرینی و پذیرش کلی مورد ارزیابی قرار گرفتند و بهترین نمونه شناسایی شد. در انتها نمونه برتر توسط 100 مصرف کننده مورد ارزیابی قرار گرفت. بر اساس نظر مصرف کنندگان شربت پوست آلوی سیاه به عنوان یک محصول جدید، بسیار خوب ارزیابی شد. بر اساس نتایج به دست آمده از این تحقیق، پوست آلوی سیاه به عنوان یک ماده مغذی، پتانسیل بالایی برای تولید شربت دارد. شربت پوست آلوی سیاه علاوه بر اینکه ماده غذایی جدیدی است، به علت خاصیت منحصر به فرد در کاهش و تنظیم دمای بدن و رفع عطش، جلوگیری از خروج آب بدن و جلوگیری از یبوست میتواند به عنوان یک ماده غذایی مناسب برای مسافران به ویژه زائران اربعین و همچنین در زمان گرمازدگی مورد استفاده قرار گیرد.
